Mikrofon do nagrywania wokalu dobiera się pod dwie rzeczy: twój głos i twój pokój. Cicha, wygłuszona przestrzeń — bierz pojemnościowy z dużą membraną. Zwykłe mieszkanie z prostymi ścianami — bierz dynamiczny. Tyle wystarczy, reszta to szczegóły. Internet chętnie powie ci, jak brzmi twój głos, nigdy go nie słysząc, co przypomina fryzjera doradzającego strzyżenie przez telefon.

Pojemnościowy czy dynamiczny, to jedyny ważny wybór

Tu zapada decyzja. Całą resztę można poprawić później.

Pojemnościowy bierz, gdy pokój jest w miarę cichy i w miarę wytłumiony, a ty chcesz detalu i powietrza na górze pasma. Świetny do delikatnego śpiewu, chórków i akustycznego materiału. Słyszy wszystko — o to właśnie chodzi i w tym tkwi całe ryzyko.

Dynamiczny bierz, gdy nagrywasz w normalnym mieszkaniu, śpiewasz głośno, blisko mikrofonu, albo metr od twarzy stoi wentylator komputera. Dynamiczny ignoruje większość pokoju i daje węższe, bardziej zwarte brzmienie, które wchodzi w miks bez walki.

Dziewięć razy na dziesięć osoba nagrywająca w niewytłumionej sypialni wyjdzie lepiej na dobrym dynamicznym niż na dwa razy droższym pojemnościowym. Pojemnościowy wiernie zarejestruje sypialnię. Sypialnia nie była w planach. Rozpisaliśmy ten wybór szerzej tutaj: mikrofon pojemnościowy czy dynamiczny.

Są jeszcze wstęgowe — piękne, ciemne i jedwabiste na właściwym głosie. Są też delikatne, ciche i naprawdę kiepsko sprawdzają się jako pierwszy mikrofon do wokalu. Kupuje się je, gdy ma się już dwa inne i zaczyna używać słowa „barwa" bez ironii.

Mikrofon USB czy XLR

Mikrofon USB ma interfejs w środku i wpina się prosto do komputera. Mikrofon XLR wymaga osobnego interfejsu audio. To cała różnica i to ona decyduje o kolejnych latach bardziej niż sama kapsuła.

USB wystarczy, jeśli nagrywasz jeden głos naraz, chcesz ruszyć w dziesięć minut i nie planujesz mikrofonować wzmacniacza ani drugiego wokalisty. Współczesne mikrofony USB to nie zabawki — sporo wydanej muzyki przez nie przeszło.

XLR bierz, jeśli sądzisz, że za dwa lata dalej będziesz nagrywać. Wymienisz mikrofon bez wymiany interfejsu i odwrotnie. Wszystkie mikrofony z poniższej drabinki są XLR właśnie dlatego — to złącze, które cię nie zamyka.

Prawdziwą wadą USB nie jest jakość, tylko sufit. Ludzie wyrastają z mikrofonu USB w rok, potem i tak kupują interfejs i zostają z mikrofonem, którego nie mogą do niego podłączyć. Jeśli budżet dopina skromny interfejs plus skromny mikrofon XLR, to prawie zawsze lepszy wybór niż efektowny USB za te same pieniądze.

Co decyduje, że mikrofon jest dobry do wokalu

Cztery rzeczy. Cała reszta karty katalogowej to dogrywka.

Wielkość membrany. Duża membrana, mniej więcej cal średnicy, zbiera więcej dolnego środka i tę pochlebną „drogą" gęstość, którą kojarzymy ze studyjnym wokalem. Małe membrany są dokładniejsze i mniej wybaczające. Przy głosie wybaczanie zwykle wygrywa.

Charakterystyka kierunkowa. Kardioida słyszy przód i odrzuca tył. W domu to jest dokładnie to, czego chcesz, bo tył mikrofonu celuje w kaloryfer, laptopa i tramwaj za oknem. Dookólna brzmi cudownie w wygłuszonym pokoju, a w niewygłuszonym jak reportaż o sąsiadach.

Czułość. Pojemnościowe są czułe i bez zasilania fantomowego w ogóle nie zagrają. Dynamiczne są znacznie mniej czułe, co brzmi jak wada do momentu, w którym uświadomisz sobie, że dzięki temu prawie nie słyszą pokoju.

Reakcja na bliskość. Podejdź blisko kardioidy, a basu przybędzie. To efekt zbliżeniowy — albo darmowa gałka ciepła, albo powód, dla którego zwrotki brzmią jak nocna audycja radiowa. Zależy, jak konsekwentnie stoisz w miejscu.

Drabinka mikrofonów, uczciwe ceny

To, co realnie mamy na półce i w co śpiewamy na sklepie, od najtańszego. Ceny są dzisiejsze, a półka lubi się ruszać. Każda z tych pozycji jest dla kogoś prawdziwą odpowiedzią — żadna nie stoi tu po to, żeby następna wyglądała lepiej.

• Ten, który wszystko przeżyje. sE Electronics V7 za 359 zł to dynamiczna kardioida z zaskakująco otwartą górą jak na te pieniądze. Próby, pierwsze nagrania i upadki na podłogę. Zacznij tutaj, jeśli nie masz pewności, czy zostaniesz przy śpiewaniu.
• Standard. Shure SM58 za 560 zł jest domyślnym mikrofonem wokalnym od czasów, gdy większość z nas jeszcze nie miksowała. Nie jest tu najbardziej szczegółowy. Jest ten, który nigdy nikogo nie zawiódł, na żadnej scenie, przy żadnej pogodzie.
• Pierwszy poważny pojemnościowy. RODE NT1 5. generacji za 749 zł to rozsądne wejście w dużą membranę. Słynie z niskiego szumu własnego, jest szczegółowy bez ostrości i nie ukarze przyzwoicie ogarniętego pokoju. Najlepszy stosunek jakości do ceny na tej liście.
• Czysty, neutralny środek. Lewitt LCT 440 PURE za 1110 zł nagrywa głos bez upiększania i bez podbicia sybilantów. Jeśli chcesz usłyszeć siebie, a nie interpretację mikrofonu — to jest ten.
• Charakter. Warm Audio WA-47jr za 1403 zł goni klasyczne brzmienie FET-owej „czterdziestki siódemki" za ułamek ceny oryginału. Gęstszy i bardziej podbarwiony niż NT1. Znakomity przy cienkich głosach, które potrzebują pomocy.
• Krok wyżej na scenę. Telefunken M80 za 1799 zł to dynamik z detalem bliskim pojemnościowemu, co brzmi jak marketing, dopóki nie usłyszysz go obok SM58. Wokaliści, którzy chcą być słyszalni, kupują go i przestają szukać.
• Ikona. Shure SM7B za 2086 zł stoi za większą liczbą znanych wokali i podcastów niż cokolwiek innego z tej listy. Świetnie odrzuca pokój, pochlebia większości głosów i potrzebuje dużo czystego wzmocnienia. To ostatnie jest ważne.
• Ikona, która rozwiązała własny problem. Shure SM7dB za 2739 zł to SM7B z wbudowanym przedwzmacniaczem, więc przestaje wymagać bohaterskiego interfejsu. Przy skromniejszym interfejsie to często tańsza droga do tego samego brzmienia.
• Górny pułap. Neumann TLM 103 studio set za 5499 zł to mikrofon, po którym nie ma się już wymówek. Bardzo cichy, bardzo szczegółowy, z tą rozpoznawalną neumannowską górą. Kupuje się go do wygłuszonego pokoju, nie do sypialni.

Wróćmy do wzmocnienia w SM7B, bo to najczęstsze rozczarowanie, z jakim mamy do czynienia. To cichy mikrofon. Podłączony do budżetowego interfejsu brzmi cienko i szumi, a wina spada na mikrofon. Albo zaplanuj mocny interfejs audio, albo dołóż przedwzmacniacz, albo kup SM7dB i daruj sobie rachunki.

Niewygodna prawda: twój pokój jest głośniejszy niż mikrofon

To jest opinia, której będę bronić, i mówienie jej na głos kosztuje nas pieniądze.

Wytłumienie pokoju prawie zawsze wygrywa finansowo z wymianą sprzętu. Mieliśmy klienta z monitorami za 8000 zł w niewytłumionym pokoju, który dalej nie ufał własnemu dołowi. Trzysta złotych pułapek basowych w narożnikach zrobiło dla jego miksów więcej niż wcześniejsza wymiana kolumn. Przy mikrofonach ta sama fizyka działa jeszcze ostrzej, bo mikrofon stoi na środku pomieszczenia, a nie przy ścianie.

Pojemnościowy za 2000 zł w pustym pokoju z równoległymi ścianami zabrzmi gorzej niż dynamiczny za 560 zł w tym samym pokoju. Nie odrobinę gorzej. Słyszalnie, oczywiście gorzej, z pudełkowym dzwonieniem za każdym słowem, którego żadna wtyczka nie usuwa czysto. Nie kupujesz wtedy mikrofonu. Kupujesz bardzo dokładne nagranie kiepskiego pokoju.

Tanie poprawki, w kolejności skuteczności: śpiewaj wzdłuż dłuższego wymiaru pokoju, a nie w płaską ścianę, powieś coś miękkiego także za sobą, dorzuć kołdrę i zacznij od narożników. Dopiero potem kup lepszy mikrofon. Wtedy usłyszysz ulepszenie, za które zapłaciłeś — i o to przecież chodziło.

Co jeszcze będzie potrzebne

Mikrofon to jakieś dwie trzecie zakupu. Reszta jest nudna i obowiązkowa.

Interfejs z zapasem wzmocnienia. Pojemnościowe wymagają zasilania 48 V. Dynamiczne potrzebują dużo czystego gain-u, zwłaszcza SM7B. Sprawdź wartość wzmocnienia przedwzmacniacza przed zakupem, nie po.

Porządny statyw, nie trójnóg na biurko. Statyw biurkowy przenosi każde stuknięcie w klawiaturę prosto w nagranie. Statyw z wysięgnikiem kosztuje mniej niż wtyczka, którą kupisz, próbując to naprawić.

Pop filtr. Kilkadziesiąt złotych siatki usuwa plozje, które inaczej zjadają godziny edycji. Nie ma sprytnej alternatywy. Jest siatka.

Kosz antywibracyjny, jeśli masz drewnianą podłogę albo ulicę pod oknem. Tak, to hamak na gumkach dla mikrofonu. Tak, działa.

Kabel, którego nie znalazłeś w szufladzie. Dziewięć razy na dziesięć trzaski to zmęczony XLR, a nie umierający mikrofon. Przepnij go, zanim wpadniesz w panikę.

Kiedy nie kupować nowego mikrofonu

Serio, odpuść, jeśli którekolwiek z tych zdań jest prawdziwe.

Nagrania brzmią cienko i daleko. To technika i odległość, nie mikrofon. Podejdź bliżej, mniej więcej na szerokość dłoni, lekko z boku osi. Za darmo.

Słyszysz przydźwięk. To uziemienie albo kabel. Jeśli twój budynek jest sprzed lat dziewięćdziesiątych, załóż, że gniazdka nie są porządnie uziemione — to najczęstsza przyczyna zgłoszeń o przydźwięku, jakie dostajemy, a nowy mikrofon odtworzy go bezbłędnie.

Wszystko brzmi pudełkowo. Pokój. Patrz wyżej. Nowy mikrofon uczyni pudełko wyraźniejszym, nie mniejszym.

Masz już przyzwoity dynamik, a pokój jest goły. Wydaj pieniądze najpierw na wytłumienie, potem wróć. Będziemy tu dalej, a twoje ulepszenie faktycznie będzie słychać.

Wolimy odwieść cię dziś od mikrofonu za 2000 zł i sprzedać właściwy za rok, niż wziąć pieniądze teraz i patrzeć, jak dochodzisz do wniosku, że nagrywanie po prostu tak wygląda.

Dlaczego „najlepszy" rozstrzyga wyłącznie twój głos

Każdy ranking, który przeczytasz, ma tę samą ślepą plamkę. Nie słyszy ciebie.

Mikrofony wokalne to jedyna kategoria, w której właściwa odpowiedź jest naprawdę osobista. Ten sam pojemnościowy, który jednego wokalistę robi drogim, drugiego robi syczącym i szklistym. Mikrofon, który pochlebia ciemnemu, zadymionemu głosowi, potrafi wydrążyć jasny. Żaden parametr tego nie przewidzi. Wykres charakterystyki nie wie, co robi twoja krtań.

Dlatego robimy z tym dwie rzeczy. Możesz przyjść do showroomu w centrum Warszawy i zaśpiewać w pięć z tych mikrofonów w jedno popołudnie, jeden po drugim, przez ten sam tor. To najszybszy sposób na zamknięcie tematu i nic nie kosztuje. Albo weź jeden do domu na bezpłatny 30-dniowy Test-Drive. Podpisujemy krótką umowę na czas testu i listę sprzętu, ty nagrywasz prawdziwy materiał we własnym pokoju i dopiero wtedy decydujesz. Nie demo. Twoje utwory.

Do tego 36 miesięcy gwarancji, 30 dni na zwrot bez podawania powodu i wysyłka do wszystkich krajów Unii. W Polsce dostawa jest darmowa powyżej 900 zł, a poniżej kosztuje 15 zł.

Konkretne odpowiedzi

Czyli: dynamiczny, jeśli pokój odpowiada, pojemnościowy, jeśli nauczył się manier, i pop filtr w obu przypadkach. Ogarnij z grubsza pomieszczenie, podejdź bliżej mikrofonu i przestań czytać rankingi pisane przez ludzi, którzy nigdy cię nie słyszeli. Wpadnij do Warszawy i zaśpiewaj. Weź ten kawałek, którym masz już serdecznie dość — to on mówi prawdę o mikrofonie, a my słyszeliśmy gorsze. Dużo gorsze. Tamtej osobie też sprzedaliśmy mikrofon.